چشم اندازهای جغرافیایی(مکانی، فضایی و انسانی) چشم اندازهای بی روح یا صرفا طبیعی نیستند. این چشم اندازها با معنا، سمبولیسم، تناقض، لایه های گوناگون تاریخی و عملکردهای اجتماعی و فرهنگی و با روابط پیچیده قدرت همراه هستند. تمام روابط انسانی- فضایی از نیروها و ساختارها، نمادها و هویت‌های ملی اعم از شهرها و برج ها و غیره از تخیلات و افکار مبنایی ناشی می شوند که بر شناخت نماد ها در مکان و دیدگاه ما در قبال آن تأثیر می گذارد.

ما جغرافیادانان نمادهایی همچون برج میلاد و برج آزادی را نماد ایران و پایتخت آن یعنی تهران می‌دانیم. این نمادها به مثابه «نمایندگان جغرافیایی ایران» عشوه گری خود را در معرض دید جهانیان و توریست‌ها منعکس می‌نمایند. همچنین این نمایندگان، گفتمان غالب یک جامعه را در قالب اندیشه ها و شکل گیری اندیشه‌ها و ماهیت روابط قدرت را به تصویر کشیده و مدیریت می‎کنند.

در همین ارتباط ما دو نمونه از نمایندگان فضای جغرافیایی ایران را معرفی می نماییم:

برج میلاد 

برج میلاد نام برج مخابراتی چند منظوره است که در شمال غربی تهران، پایتخت ایران قرار دارد. این برج با ارتفاع ۴۳۵ متر، بلندترین برج ایران، ششمین برج بلند مخابراتی جهان و نوزدهمین سازه بلند نامتکی جهان است. این برج با ۱۳ هزار متر زیربنا از نظر وسعت کاربری سازه رأس برج در میان تمامی برج‌های مخابراتی دنیا مقام نخست را دارد. برج میلاد بخشی از یک طرح بزرگ شهری به نام شهستان پهلوی بود که پیش از انقلاب اسلامی ایران در دست احداث بود. برج میلاد به دلیل بلندی بسیار و شکل ظاهری متفاوتش، تقریباً از همه جای تهران نمایان است و از این رو، یکی از نمادهای پایتخت ایران به شمار می‌آید. برخی بر این باورند که این برج روی سامانه گسل شهرک قدس ساخته شده است.

پیشنهاد ساخت یک برج و تالار نمادین برای شهر تهران در سال ۱۳۷۰، در زمانی که مسعود رجب‌پور شهردار تهران بود، مطرح شد و در پایان سال ۱۳۷۲، محل کنونی از میان ۱۷ نقطه پیشنهادی ساخت آن برگزیده شد. غلامحسین کرباسچی مدعی شده ‌است طرح برج میلاد در دوره شهرداری او و با توجه به سفرهای خارجی‌اش ارائه شده است. او می‌گوید: «در بازدیدهای مختلفی که از شهرهای بزرگ دنیا داشتیم، می‌دیدیم که ساختمان‌های مختلفی در این شهرها وجود دارد که هم به نوعی سمبل شهر است و هم جاذبه توریستی است برای شهر»

ساخت

کلنگ ساخت این برج در سال در دی ماه ۱۳۷۶ پس از سه سال مطالعات شناخت و امکان‌سنجی با نام یادمان (مرکز ارتباطات بین‌المللی تهران) بر زمین خورد و در سال ۱۳۸۰ به پیشنهاد شورای اسلامی شهر تهران به مناسبت یکصدمین زاد روز حضرت امام خمینی(ره) بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران با نام برج میلاد تغییر یافت. ساخت این برج ۱۱ سال به درازا انجامید. در ۸ سال نخست تنها ۴۰ درصد از برج تکمیل شده بود، اما با سرعت بخشیدن به پروژه توسط دکتر محمدباقر قالیباف، شهردار تهران، ۶۰ درصد بعدی در ۳۰ ماه ساخته شد.

گشایش

پس از ۱۱ سال از آغاز ساخت و در روز ۱۶ مهر ۱۳۸۷؛ برج میلاد با حضور نمایندگان مجلس شورای اسلامی، اعضای شورای اسلامی شهر تهران و دکتر محمد باقر قالیباف، شهردار تهران با شعار «آسمان نزدیک است» گشایش یافت. این مراسم را بیش از ۲۵۰ خبرنگار ایرانی و خارجی پوشش دادند.

برج آزادی 

برج آزادی نماد شهر تهران است که در سال ۱۳۴۹ توسط معمار معروف ایرانی، حسین امانت به یادبود جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران طراحی و ساخته‌ شد. این برج، تا قبل از انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷ به نام برج شهیاد معروف بود. هم اکنون به «برج آزادی» معروف گردیده ‌است.

در مراسم آغاز به کار این برج که در سمت غرب شهر تهران قرار دارد محمدرضا شاه پهلوی و همسرش شهبانو فرح دیبا حضور داشتند و منشور حقوق بشر کوروش بزرگ) نخستین نوشته حقوق بشر از کوروش کبیر، پادشاه هخامنشی) برای نخستین بار در این مکان پرده‌برداری شد.

برج آزادی در ایران، نمونه‌ای از نماد و نشانه‌های شهری به طراحی و اجرای حسین امانت است که معماری شاخص آن، تلفیق طاق‌های معماری قبل و بعد از اسلام و تبدیل آن به نمادی زیبا به لحاظ معماری است. در این طرح، معمار حتی به جزئیات اجرای بنا و نحوه چیدمان سنگ‌های نماد دقت وافری مبذول داشته تا در نهایت جز جز اجزا به کل واحدی بدل گردند.

تاریخچه

تاریخچه برج آزادی به سال ۱۳۴۵ شمسی بر می‌گردد. در این سال طرح یک نماد معرف ایران بین معماران ایرانی به مسابقه گذاشته ‌شد و در نهایت طرح مهندس حسین امانت‌، بیست و شش ساله و فارغ‌التحصیل دانشگاه تهران برنده و برای ساخت انتخاب شد.

عملیات بنا برج آزادی در یازدهم آبان ۱۳۴۸ خورشیدی آغاز شد و پس از بیست و هشت ماه کار‌، در ۲۴ دیماه ۱۳۵۰ با نام برج شهیاد به بهره برداری ‌رسید.

معماری برج آزادی تلفیقی از معماری دوران هخامنشی، ساسانی و اسلامی است. این بنای سه طبقه دارای چهار آسانسور و دو راه پله و ۲۸۶ پلکان است. در محوطه زیرین آزادی چندین سالن نمایش، نگارخانه، کتابخانه، موزه و ... قرار دارد. طول این بنا ۶۳ متر، ارتفاع آن از سطح زمین ۴۵ و ارتفاع از کف موزه ۵ متر است.